HISTORIA PROJEKTU
Idea oznakowanej trasy pielgrzymkowej z Częstochowy do Mariazell zrodziła się w połowie lat 90-tych ub. stulecia w Austrii w ramach ERA (Europejskiego Związku Wędrownictwa). W projekt włączył się ZG PTTK, który we współpracy z właściwymi miejscowo oddziałami PTTK opracował przebieg trasy po istniejących szlakach pieszych, nadając jej nr I-23. Jednak szlak dość szybko uległ zapomnieniu, a oznakowanie wyłącznie drogowskazowe z podaniem nr I-23 nie było w takiej formie odtwarzane. Zabrakło przy tym odpowiedniej promocji i informa-cji.
Ponownie temat Szlaku Maryjnego został podjęty wiosną 2006 r. w wyniku kontaktów Stowarzyszenia „na Bursztynowym Szlaku” z Lanckorony z partnerami austriackimi. Stowarzyszenie w pierwszym rzędzie zaprosiło do współpracy PTTK - Oddział Krakowski, który realizował przechodzący przez Lanckoronę Międzynarodowy Szlak Rowerowy Kraków - Budapeszt „Szlak Bursztynowy” a także Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej (COTG) PTTK. Opracowano wstępną, nowa koncepcję szlaku, angażując do udziału w projekcie szereg Lokalnych Grup Działania, organów administracji samorządowej, a także innych podmiotów, jak np. zgromadzenia zakonne, czy miejscowe oddziały PTTK. Ostatecznie po kilku spotkaniach z lokalnymi partnerami (31.05. Trzebinia, 21.07. Żarki, 29.09. Olkusz, 21.11. Chrzanów) ustalono przebieg trasy Szlaku Maryjnego z Częstochowy do Kalwarii, a także z inicjatywy COTG PTTK jego dalszy „górski” odcinek do Zakopanego, położonego najbliżej Levocy na Słowacji, kolejnego sanktuarium wytypowanego w pierwotnej koncepcji Szlaku. Również z inicjatywy Stowarzyszenia na Bursztynowym Szlaku w dniach 22 -25.10.2006r. odbyto wyjazd studialny do Austrii, w którym uczestniczyło 14 osób reprezentujących LGD działające na linii Częstochowa - Lanckorona.  Celem podróży było podjęcie rozmów z partnerami austriackimi zainteresowa-nymi udziałem w projekcie „Szlaku Maryjnego”, a także zapoznanie się z lokalnymi produk-tami turystycznymi kreowanym w oparciu o tamt. trasy pielgrzymkowe, w tym oznakowany do St.Pőlten „Szlak Maryjny”.
Na przełomie 2006/2007 r. ostatecznie ustalono przebieg trasy, sporządzono wstępną dokumentacje projektową, a także podjęto starania o pozyskanie stosownych środków fi-nansowych.

 ZAŁOŻENIA OGÓLNE
„Szlak Maryjny” winien stanowić nie tylko odpowiedź na rozwijającą się zarówno w Polsce, jak i Europie turystykę pielgrzymkową poprzez poprawę warunków pielgrzymowania i uczynienie wędrówki bardziej atrakcyjnej turystycznie. Zakłada się, że Szlak przyczyni się do lepszej promocji regionów, miejscowości przez które przebiega, a poprzez to stworzy szanse zwiększenia dochodów z turystyki dla mieszkańców i przedsiębiorców, przyczyni się do rozwo-ju idei gospodarki społecznej oraz krajowej i międzynarodowej współpracy pomiędzy Lokal-nymi Grupami Działania, co jest jednym z ważnych elementów Programu Leader+.

ZAŁOŻENIA SZCZEGÓŁOWE - TECHNICZNE
Założono, że Szlak Maryjny winien być realizowany w dwojakiej formie zarówno, jako szlak turystyki aktywnej pieszo-rowerowej oraz szlak turystyki samochodowej, co pozwoli objąć nim większy obszar i inne sanktuaria. W pierwszym etapie z uwagi na możliwości realizacji postanowiono skoncentrować się na szlaku turystyki aktywnej prowadząc go przez najważ-niejsze miejsca kultu maryjnego przy wykorzystaniu szlaków już oznakowanych, z preferencją szlaków pieszych, lecz przy uwzględnieniu ich przejezdności rowerem. Stąd w szczegółowych projektach przewidziano objazdy dla rowerzystów (szlakami rowerowymi), bądź prowadzenie trasy szlakami rowerowymi, generalnie łatwiejszymi dla piechurów. Nadto w przypadku braku połączeń szlakami zaplanowano wyznakowanie szlaków „łącznikowych”, jak np. z Olkusza do Płok i dalej. Ogólnie trasę, jak założono, będą wyznaczały specjalnie opracowane tabli-ce kierunkowe (drogowskazy) z podaniem rodzaju i koloru szlaku, którym należy się poruszać, tablice (w projekcie zwane tablicami małymi) ze schematycznymi mapkami szlaków, zaś całość trasy winny wyróżniać duże tablice informacyjne lokalizowane, jak zakłada się, przy sanktuariach. Należy dodać, że projektując trasę „Szlaku Maryjnego” zwrócono uwagę na zagospodarowanie terenu w bazę noclegowo-gastronomiczną.

 USTALONY PRZEBIEG „SZLAKU MARYJNEGO”
Początek szlaku w Częstochowie, na skraju parku pod Jasną Górą, skąd przejście nieoznakowane główną aleją NMP do Starego Rynku, przy którym faktyczne rozpoczęcie przejścia - przejazdu szlakami znakowanymi następującą trasą: a/ w woj. śląskim: Częstochowa Mirów - Siedlec sanktuarium św. O. Pio na Przeprośnej Górce - Mstów (dojście do sanktuarium MB) - Zrębice - Złoty Potok (noclegi) - Dolina Wiercicy (noclegi) - Żarki Leśniów sanktuarium MB (noclegi) - Żarki (noclegi; początek trasy bocznej przez sanktuarium w Mrzygłodzie) - Mi-rów (noclegi) - Bobolice (noclegi) - Podlesice (noclegi)  - Morsko (ośr. wyp., noclegi) - Za-wiercie Skarżyce sanktuarium MB - Podzamcze (noclegi; dojście sanktuarium MB) - Pilica (noclegi; dojście do sanktuarium MB w Biskupicach) , b/ w woj. małopolskim: Bydlin (noclegi) - Jaroszowiec sanktuarium MB (noclegi) - Rabsztyn (noclegi) - Olkusz Bazylika Mniejsza (noc-legi) - Płoki sanktuarium MB (początek trasy bocznej przez sanktuarium MB w Trzebini) - Lgota - Paczółtowice sanktuarium MB (noclegi) - Czerna klasztor sanktuarium MB i św. O.Rafała Kalinowskiego (noclegi) - Krzeszowice (noclegi) - Tenczynek sanktuarium Przemienienia Pańskiego - Alwernia (noclegi; dojście do klasztoru - sanktuarium Jezusa Miłosiernego - Czernichów - Brzeźnica - Zebrzydowice (noclegi)  - Kalwaria Zebrzydowska sanktuarium MB (noclegi) - Lanckorona (noclegi) - Budzów - Maków Podhalański sanktuarium MB (noclegi) - Jordanów sanktuarium MB (noclegi) - Raba Wyżna (noclegi) - Dział  - Ludźmierz sanktuarium MB - Ząb - Zakopane Gubałówka - Zakopane centrum (Dom Turysty PTTK; noclegi; dojście do sanktuarium MB na Krzeptówkach).

Trasy boczne:
1. Żarki - Myszków - Myszków Mrzygłód  sanktarium MB - Zawiercie Skarżyce
2. Płoki - Trzebinia sanktuarium MB - zalew Chechło - Pogorzyce - Wygiełzów - Mętków - Jankowice - Źródła Duże - Podłęże.

- łącznie trasa główna - 328 km (w woj. śląskim 101 km, w woj. małopolskim 228 km)
- łącznie trasy boczne – 86 km
- poza Częstochową łącznie na trasach:
- 19 sanktuariów, w tym 17 maryjnych, z których 6 to zabytkowe zespoły architektoniczne,
- 6 zabytkowych kościołów drewnianych oraz zespoły architektury drewnianej w Lanckoronie oraz Wygiełzowie (skansen),
- inne znacznej wartości obiekty sakralne (Pilica, Olkusz, Żarki, Lanckorona),
- w 9 miejscowościach znaczniejsze obiekty architektury obronnej.

 REALIZACJA W 2007 r.
- oznakowano drogowskazami i tablicami ze schematycznym przebiegiem szlaku główną trasę od granic Częstochowy (sanktuarium św. o. Pio na Świętej Przeprośnej Górce) do Zakopanego
- j.w. oznakowano trasę boczną Płoki – sanktuarium w Trzebini – Podłęże (tzw. nitkę chrzanowską)
- rozpoczęto prace przy oznakowaniu trasy bocznej przez sanktuarium w Myszkowie Mrzygłodzie przedłużając żółty szlak pieszy z Zawiercia - Skarżyc do Mrzygłodu.

Prace zostały wykonane przez Oddziały PTTK w Częstochowie, Krakowie i Zawierciu oraz przez Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie w oparciu:
a/ na terenie woj. małopolskiego
- o dotacje Ministerstwa Gospodarki, starostwa powiatowego w Chrzanowie oraz gmin Alwernia, Brzeźnica, Kalwaria Zebrzydowska, Klucze, Krzeszowice, Lanckorona, Szaflary, Trzebinia i Zakopane,
b/ na terenie woj. śląskiego ze środków Stowarzyszeń LGD „Perła Jury” i „Północna Jura” oraz miasta Zawiercie.

PLANY NA 2008 r.
- doprowadzenie szlaku na Jasną Górę w Częstochowie (wykonanie tablic i drogowskazów)
- ukończenie oznakowania trasy bocznej z Żarek do Zawiercia Skarżyc przez sanktuarium w Myszkowie Mrzygłodzie
- rozpoczęcie prac projektowych trasy samochodowej. 

Opracowanie: Krzysztof J.Pucek